Jaki podatek zapłacę przy odprawie pieniężnej (Abfindung)?

Osoba, która traci pracę, często otrzymuje rekompensatę pieniężną w formie odprawy pracowniczej (niem. Abfindung). Odprawa ta wprawdzie podlega opodatkowaniu, niemieckie prawo przewiduje jednak korzystne rozwiązania, dzięki którym podatnik nie zostanie obciążony wysokim podatkiem od odprawy pieniężnej. Ponieważ kwoty te często są relatywnie duże w porównaniu do zarobków, obawy związane z wysokością podatku są naturalne. W tym artykule dowiesz się, w jaki sposób twoja odprawa zostanie opodatkowana i co to w praktyce oznacza dla twojego portfela.

Czym jest Abfindung i czy jest w pełni opodatkowana?

Abfindung (osprawa w Niemczech) to jednorazowa rekompensata za utratę pracy. Pracownikowi przysługuje odprawa pieniężna, jeśli mieli to ustalone w umowie. Wysokość odprawy zależy głównie od stażu pracy. W przeciwieństwie do diet czy innych dodatkowych otrzymywanych w okresie zatrudnienia odprawa jest dochodem podlegającym pełnmu opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Jest jednak zwolniona ze składek na ubezpieczenie społeczne (emerytalne, zdrowotne, itd.).

Jak obliczyć podatek od odprawy? Poznaj zasadę jednej piątej (Fünftelregelung)

Odprawa to jednorazowe świadczenie pieniężne, którego kwota może być znaczna. Z tego względu podatek dochodowy podatnika wzrasta, jednak nie tak, jak można by się spodziewać ze względu na progresywny podatek w Niemczech (progresywny podatek oznacza, że stopa podatku wzrasta z każdym wypłaconym euro dochodu). Wypłacona pracownikowi odpraw nie jest bowiem opodatkowana tak, jak zwykły dochód.

Podatek od odprawy jest oparty na tzw. zasadzie jednej piątej (niem. Fünftelregelung). Celem zastosowania tego mechanizmu jest złagodzenie progresji podatkowej, tak by jednorazowy zastrzyk pieniężny nie zwiększył podatku dochodowego kilkukrotnie. Jest to jednak ulga w naliczaniu podatku, a nie zwolnienie z płacenia podatku, kwota odprawy jest bowiem w pełni opodatkowana. Ulga Fünftelregelung ma jednak bardzo duży wpływ na ostateczną wysokość odprawy po odliczeniu podatku. Jak zatem obliczyć podatek od odprawy? Jak działa Fünftelregelung?

Zasada ta nie działa tak, jak można byłoby się domyślać po nazwie. Nie chodzi w niej o to, że podatek rozbity jest na pięć lat czy 5 rat. Jest to trochę bardziej skomplikowane, a mianowicie zamiast opodatkować całą odprawę naraz (co spowodowałoby, że stopa podatku byłaby o wiel wyższa), urząd skarbowy symuluje, jakby odprawa była rozłożona na kilka lat. Dzięki temu podatek od odprawy jest niższy, niż przy standardowym opodatkowaniu. Podatek jednak de facto nie jest rozłożony i przypada tylko na poszczególny rok.

Krok po kroku opodatkowanie odprawy Abfindung w Niemczech wygląda następująco:

1. Najpierw oblicza się podatek od dochodu bez odprawy.
2. Następnie do tego dochodu fikcyjnie dodaje się 1/5 odprawy i ponownie liczy podatek.
3. Porównuje się oba podatki. Różnica pomiędzy tymi kwotami pokazuje, o ile wzrósł podatek przez dodanie 1/5 odprawy.
4. Tę różnicę mnoży się razy 5 – i to jest podatek należny od całej odprawy.

Ponieważ w Niemczech stopa podatku jest progresywna, gdyby nie zasada jednej piątej, która zatrzymuje stopę podatku na jednej piątej kwoty odprawy, stopa podatku odnosząca się do całości dochodu znacznie by wzrosła, a więc i podatek byłby o wiele wyższy.

Przykład obliczenia podatku metodą Fünftelregelung

Jak obliczyć podatek od odprawy metodą jednej piątej?

Poniżej pokazujemy przykład obliczenia podatku metodą Fünftelregelung (podatnik bezdzietny, na 1 kl. podatkowej) na dochodzie wynoszącym 50.000,00 EUR brutto oraz 40.000,00 EUR odprawy.

1. Krok 1: Podatek dochodowy od przychodu w wysokości 50.000 EUR wynosi 10.691 EUR.
2. Krok 2: 1/5 odprawy to 8.000 EUR, a zatem podatek obliczamy teraz od dochodu w wysokości dochód z pracy+1/5 odprawy = 58.000 EUR. Podatek dochodowy w Niemczech od dochodu w wysokości 58.000 EUR to 13.462 EUR.
3. Różnica między podatkiem bez oraz z 1/5 odprawy to zatem 2.951 EUR.
4. Mnożymy tę różnicę razy pięć:2.951 EURx5=14.755 EUR.
5. Ostatnim krokiem jest dodanie podatku dochodowego od przychodu bez odprawy do podatku od odprawy obliczonego wg Fünftelregelung:10.691 EUR + 14.755 EUR = 25.446 EUR

Gdyby bowiem obliczyć podatek od dochodu w wysokości 90.000 EUR, wyniósłby on 26.664 EUR.

Rola klasy podatkowej (Steuerklasse) w wysokości podatku

Wpływ klasy podatkowej na podatek od Abfindung jest znaczący. Wprawdzie klasa podatkowa nie ma bezpośredniego wpływu na ostateczny roczny podatek ani na ostateczny podatek od odprawy pracowniczej, jednakże wpływa na wysokość kwoty wolnej od podatku. Na klasie 3, 4 oraz 5 podatnik dysponuje połączoną z małżonkiem kwotą wolną od podatku. W 2026 roku kwota wolna od podatku wynosi 12.348 EUR i wzrosła w stosunku do poprzedniego roku o 252 EUR. Podatnik, który jest na 3 klasie podatkowej w Niemczech, dysponuje podwójną kwotą wolną, czyli 24.696 EUR. To zmniejsza ogólny podatek do zapłaty i przez to wpływa także na zmniejszenie podatku dochodowego od odprawy. Różnica w podatku od odprawy dla singla (klasa 1) i osoby w związku małżeńskim (klasa 3) jest zatem znacząca, ale wynika z wysokości kwoty wolnej od podatku przysługującej podatnikowi.

Inne czynniki wpływające na podatek od odprawy

1. Przynależność do Kościoła.

Abfindung to dochód podlegający opodatkowaniu w 100%, dlatego jeżeli podatnik jest członkiem Kościoła, odprawa również podlega podatkowi kościelnemu. Kościół nalicza podatek zwykle w wysokości 8% lub 9% (w zależności od landu) od całości dochodu (czyli również od podatku należnego od odprawy). Księgowy w firmie ma obowiązek uwzględnić wyznanie podatnika w obliczaniu podatków, a zatem obliczenie podatku dochodowego w sytuacji, gdy podatnik należy do Kościoła, dzieje się automatycznie.

Można wystąpić o częściowe umorzenie podatku kościelnego ze względu na jednorazowy dochód z odprawy, składając wniosek do odpowiedniego urzędu kościelnego (Diözese lub Landeskirche). Oznacza to jednak konieczność uwzględnienia zmian w obliczonej wcześniej podatkowej Fünftelregelung i ewentualnej korekty podatku dochodowego.

2. Inne dochody, np. z działalności, zasiłku dla bezrobotnych, chorobowego czy rodzicielskiego.

Każdy zasiłek bądź dochód wpływa na obliczenie podatku dochodowego. Zasiłki wprawdzie nie są opodatkowane, ale wpływają pod progresją na stopę podatku dochodowego zastosowanego do dochodu.

Zasiłkiem, który nie wpływa, jest np. zasiłek Kindergeld lub Arbeitslosengeld II. Inne zasiłki takie jak Elterngeld (rodzicielski), Krankengeld (chorobowy), Arbeitslosengeld I (dla bezrobotnych) wpływają na stopę podatku, a tym samym niebezpośrednio na opodatkowanie odprawy.

Jak zadeklarować odprawę w niemieckim zeznaniu podatkowym?

Od 2025 r. (na mocy Wachstumschancengesetz) pracodawca nie stosuje już Fünftelregelung przy miesięcznym naliczaniu zaliczki na podatek. Odprawa jest w miesiącu wypłaty traktowana jak dodatkowa premia i opodatkowana razem z pensją według wysokiej progresji. W praktyce oznacza to często bardzo wysoki podatek.

Nie oznacza to jednak, że ulga przepadła. Fünftelregelung można nadal zastosować poprzez złożenie rocznej deklaracji podatkowej. Finanzamt obliczy wtedy podatek ponownie, stosując metodę jednej piątej, co skutkuje zwrotem nadpłaconego podatku. Odprawę wykazuje się w formularzu Anlage N jako Entschädigung zgodnie z danymi na karcie podatkowej Lohnsteurbecheinigung. Na tej karcie kwotę za odprawę znajdziemy w linijkach 10-14 „Arbeitslohn für mehreren Kalendarjahre, Entschädigungen z.B. Abfindungen”. Uwaga! Od 2025 r. tylko poprzez roczne rozliczenie podatkowe można skorzystać z Fünftelregelung.

Zleć rozliczenie odprawy ekspertom i zapłać niższy podatek

Jeśli zastanawiasz się, jak zmniejszyć podatek od odprawy przy wysokich dochodach, wsparcie, jakie oferuje polskie biuro specjalizujące się w rozliczeniach podatku w Niemczech, to gwarancja bezpieczeństwa i maksymalnej optymalizacji podatkowej.

Zamiast ryzykować samodzielne wyliczenia czy polegać wyłącznie na kalkulatorze online podatku od odprawy, skontaktuj się z nami, a my zadbamy, abyś zapłacił najniższy możliwy podatek od swojej odprawy.